De geschiedenis van een Achterhoeks café

Van oudsher staat er in elk dorp een café bij de kerk. Zo ook in Baak.
Maar... Hier is de kerk bewust bij het café gebouwd, niet andersom!

De toenmalige heer van Baak wilde vanuit zijn 'Kasteel van Baak' de kerk
kunnen zien. Daarom brak men eerst de oude boerderijwoning/café
'Het Wapen van Baak' af en herbouwde deze met dezelfde stenen tegenover
de toekomstige kerk. Rond 1890 stond het café er weer, iets eerder dan de kerk!

Het was een ouderwets gezellig plattelandscafé, compleet met koeien en geiten
op de deel (De Déale, op z'n Achterhoeks). Die maakten pas eind jaren '70 plaats
voor een slijterij.

Het Wapen van Baak

De geschiedenis van een Achterhoeks café, geschreven door Frans Helmich.

Frans is geboren op Huize Baak en nog steeds nauw betrokken bij het wel en wee van Baak in het algemeen en Het Wapen van Baak in het bijzonder. Hij leidt u door de historie van dit karakteristieke horecapand dat voorheen een café-woning-boerderij was. Op 21 juli 1868 stierf de laatste Van der Heijden van Baak, namelijk Ernestus Willem Franciscus Canisius van der Heijden.

Vlak voor zijn overlijden, op diezelfde dag, had deze "Heer van Baak” in het bijzijn van meneer de kapelaan Glaudemans, tuinman Grotenbreg en notaris van Tricht zijn testament opgemaakt waarbij hij aan de RC Kerk van Baak 50.000 gulden schonk, bestemd voor de bouw van een nieuwe kerk. De juistheid van het verhaal dat de ronde doet, dat de stervende "eigenlijk” 5.000 gulden had willen schenken, maar dat de stervende 50.000 gulden in de mond zou zijn gelegd door meneer De Kapelaan, wordt door dé geschiedschrijver over dit Achterhoekse dorp (pater Jan Koekkoek) in twijfel getrokken.

Hoe het ook zij, toen op 25 januari 1988 Antonius Bernardus Bosch tot pastoor van Baak benoemd werd, heeft deze op verzoek van de aartsbisschop en met gebruikmaking van dit legaat in 1890 de huidige kerk gebouwd, maar daar zit een verhaal aan vast. De pastoor wenste de kerk te plaatsen ergens bij de Zutphen-Emmerikseweg aan de grote weg "opdat de nieuwe kerk niet in eenen hoek, maar geheel vrij zou komen te liggen”. De sinds 1868 nieuwe heer van Baak, Gerhardus Antonius Helmich* en zijn echtgenote Engelbertha van Middachten tot Frieswijk dachten daar evenwel anders over.

Zij gingen er vanuit dat zij vanuit het ”Huis te Baak” het "gezicht op de nieuwe kerk moesten hebben”. Daarom werd het terrein gekozen waar de kerk nu staat, maar er werd bepaald dat dan "het huis van Herfkens zoude worden afgebroken en elders geplaatst worden zonder nogthans het gezight op de nieuwe kerk te belemmeren en dat de oude Kerk, waschhuis, paardenstal en koetshuis zouden worden afgebroken, alles ten koste van het Kerkbestuur; het Kerkbestuur zou in ruil daarvoor de grond voor de nieuwe kerk en ook de grond waarop de oude kerk en de pastorie stonden in eigendom verkrijgen”.

Het huis van Herfkens is toen verplaatst en in opdracht van Gerhardus Antonius Helmich met dezelfde stenen herbouwd aan de overzijde van de Wichmondseweg, op nummer 30: het huidige nostalgische café "Het Wapen van Baak”. Café en kerk dateren dan ook uit het jaar 1890, al zal het café vast iets eerder zijn gereedgekomen. Met recht kan dan ook gesproken worden over de kerk tegen over het café, in plaats van "het café tegenover de kerk”. Voor zover bekend is de boerderijwoning annex café van meet af in gebruik geweest van Herfkens, de opa van Jos Herfkens, exploitant van het huidige hotel-café-restaurant aan de Zutphen Emmerikseweg .

De vader van Jos, Teun, is daar in 1902 geboren. Vanaf 1934 tot 22 februari 1966 heeft Werner Bernard Helmich (11 maart 1913 - 22 februari 1976), de laatste "Heer van Baak", de "caféboerderijwoning”verpacht aan Johannes Antonius Sesink (geboren 16 oktober 1903, overleden 2 februari 1997); "Jan” Sesink, zoals hij genoemd werd, was gehuwd met Alberta Wilhelmina Wolbrink (11 augustus 1907 – overleden 1991). Op 22 februari 1966 nam zijn zoon Theodorus Bernardus Antonius Sesink, geboren 3 juni 1936 het heerlijk ouderwetse pattelandscafé over van zijn vader. Tot de overgedragen "levende inventaris” behoorden een werkpaard, een rundveestapel bestaande uit 10 melkkoeien, 4 vaarzen, 6 pinken en 7 kalveren, 3 zeugen,9 mestvarkens, 3 opfokgeiten en 18 biggen. De "dode boerderij-inventaris” bestond uit een melkmachine, een melkwagen met motor, een gierpomp, een harkmachine, een schudder en enkele kleine werktuigen. De caféinventaris ter waarde van 3.800 gulden bestond uit een televisieapparaat (nog steeds in het café aanwezig), een koelkast, een kachel, een biljart, tafels, stoelen en een bescheiden cafévoorraad.

Theo was getrouwd Maria Amalia Theresia Bergman, geboren op 15 augustus 1934 te Wichmond, in Baak en omstreken beter bekend als "Ria”. Als spoedig wisselde Ria haar beroep als kraamverzorgster in om te helpen in de boerderij en in het café. Vanaf 18 januari 1975, verhuurde Werner Bernard Helmich het café-woonhuis voor het eerst officieel aan Theo en Ria, exclusief het daaraan annexe agrarische woon- en bedrijfsgedeelte dat nog aan vader Jan Sesink was verpacht. Het agrarische bedrijfsgedeelte (de deel) maakte op een gegeven moment plaats voor een slijterij. Theo en Ria hebben het cafépand grotendeels zelf onderhouden.Onder de bezielende leiding van een bikkelhard werkende Ria is het café in de loop der jaren uitgegroeid tot een bloeiend gemoedelijk dorpscafé.

Op 25 juli 1994 verkreeg Frans Helmich uit de nalatenschap van zijn vader en na een gedeeltelijke boedelverdeling de volle eigendom van het café. Zes jaar na het overlijden van Theo Sesink (1993), die aan een slepende spierziekte leed, hield Ria het op 10 april 1999 voor gezien. Zij had er 33 jaar opzitten. Een grote blijk van waardering voor de wijze waarop deze immer goedgeluimde Ria het café altijd draaiende heeft weten te houden is op zijn plaats. Met het heengaan van Ria op 12 februari 2014 heeft Baak een markante persoonlijkheid verloren.Op 21 april 1997 meldde zich ene"Bennie Leferink”. Voor zijn zoon Patrick die op de horecaschool in Ede zat en die één grote levenswens had, namelijk een "eigen” café, liet hij weten bijzonder geïnteresseerd te zijn in overname (huur) als Ria er mee zou stoppen. En zo is het gegaan.

In 1999 en 2000 volgden er twee gigantische verbouwingen. De gedeelten die aan het voormalige gebruik als woning herinnerden werden bij het prachtige bruine café getrokken en "De Déale" waar vroeger de koeien huisden werd verbouwd tot een bijzonder aantrekkelijke partyruimte. De ingrijpende verbouwingen van het gemeentelijke monument "Het Wapen van Baak” hebben dankzij een goede samenwerking en wederzijds vertrouwen tussen eigenaar Frans Helmich en huurders/exploitanten Patrick en Annelies Leferink, geleid tot een van de mooiste horecagelegenheden van de hele Achterhoek. Het Wapen van Baak ging toen door het leven als "De Bierkaai”. Sinds april 2013 vormt het café - met zijn mooie terras en idyllische door Theo van de Bos onderhouden tuin - een aantrekkelijk startlocatie en eindpunt van de prachtige "Helmichwandelroutes”, rondom het oude landgoed Baak (1326). Voor meer informatie, zie de bij het café verkrijgbare Helmichwandelroutefolder.

Vanaf 1 maart 2016 wordt het café, nu opnieuw onder de naam "Het Wapen van Baak” verhuurd aan en geëxploiteerd door Humphrey Herst en Petra Weel, die weer nieuw leven in de brouwerij blazen. De mooie entourage, de ruime dagopenstelling en het streven om samen met regionale leveranciers meer streekproducten te verkopen dwingen tot een uitbreiding van de menukaart van het terras én van de keuken.

*Huize Baak met de daarbij behorende gronden is vanaf 1868 tot en met 1956 eigendom geweest van familie Helmich. Het Huis met bijbehorende openbare singelwal is in november 1956 verkocht aan de zusters van Vincentius, maar veel gronden erom heen, waarover de Helmichwandelroutes lopen, zijn nog familiebezit. Momenteel huist Ellel Ministries in Huize Baak, een internationale christelijke organisatie gericht op geloofsverdieping en geestelijk onderwijs.